PUBMED یکی از مهمترین ابزار برای جستجوی منابع حوزه ی علوم پزشکی در وب جهان گستر است که توسط مرکز ملی اطلاعات بیوتکنولوژی  (NCBI = National Center for Biotechnology Information) واقع در کتابخانه ی ملی پزشکی آمریکا (NLM) تهیه شده است. موسسه NCBI ایندکس کننده مجلات  Pubmed و  Medline  به شمار می رود. پایگاه های پابمد و مدلاین یکی از مهمترین پایگاه ها برای اطلاعات پژوهشی و تحقیقات رشته های پزشکی و زیست شناسی به شمار می روند. این پایگاه ها بصورت کاملا رایگان برای تمامی محققین گروه پزشکی و علوم پایه پزشکی در دسترس است.

مجلات Pubmed

پاپ مد در  ژانویه سال ۱۹۹۶ توسط کتابخانه ملی پزشکی ایالات متحده آمریکا راه اندازی شد. یک موتور جستجوی تحت وب رایگان است که دسترسی به چندین پایگاه داده اصلی در گستره وسیعی برای جستجوی مقالات منتشره در رشته های پزشکی، زیست شناسی، پرستاری، داروسازی، دندان پزشکی، دامپزشکی، مامایی، مراقبت های پزشکی، آموزش بهداشت، روانپزشکی و روانشناسی، بیومدیکال را فراهم می کند که  در واقع بالغ بر ۲۲ میلیون منبع را پوشش میدهد که از طریق مختلف مانند بانک مدلاین جمع آوری شده اند. مدلاین بزرگترین زیرمجموعه از پابمد می باشد. دانشجویان و محققان و اساتید دانشگاهی گروه علوم پزشکی و علوم پزشکی پایه  در صورت تمایل به  ارتقاء رزومه علمی خود و برای  اپلای در دانشگاه های خارج از کشور و یا مصاحبه دکتری دانشگاه های علوم پزشکی، دکتری پژوهش محور دانشگاه های علوم پزشکی مناسب است  با توجه به بازه زمانی کوتاه و همچنین هزینه کمتری نسبت به مجلات سایر پایگاه ها به  پذیرش و چاپ مقالات خود در نشریات پابمد اقدام نمایند.

مدلاینMedline

مدلاین بزرگ ترین جز پاب مد است که توسط کتابخانه ی ملی آمریکا  در سال ۱۹۶۰ ایجاد شده است.ناشرین مجلات در صورتی که بخواهند مجلات خود را به پایگاه  مدلاین ارسال کنند از طریق کمیته ی  LSTRC  که هر ۶ ماه یک بار تشکیل می گردد می توانند اقدام نمایند تا بعد از بررسی نتیجه ی پذیرش و عدم پذیرش اعلام گردد. اکثر نشریات تحت پوشش در  MEDLINE مجلات علمی هستند. علاوه بر رقابت علمی مجلات برای ورود به مدلاین، سیستم سرفصلهای موضوعی پزشکی (Medical Subject Headings) نیز یکی از مزایای مهم مدلاین می باشد. مدلاین بزرگترین زیرمجموعه از پابمد می باشد هم اکنون این پایگاه اطلاعاتی بیش از ۱۶ میلیون مقاله از ۴۵۰۰ نشریه در رشته های پزشکی، پرستاری، دندانپزشکی، دامپزشکی و علوم پایه (پیش بالینی) منتشر شده در آمریکا و هفتاد کشور جهان را دارا می باشد. اما علاوه بر مدلاین ارجاعات دیگری نیز در پابمد وجود دارد تقریبا ۵۴۰۰ مجله منتشره در امریکا و بیش از هشتاد کشور  انتخاب شده اند و در حال حاضر برای مدلاین ایندکس می شوند.

  1. ارجاعات در مجلات خارج از موضوع پزشکی
  2. ارجاعات در حال انجام
  3. ارجاعات به کتب NCBI

پابمدسنترال (PubMed Central)

پابمدسنترال (PMC)  یک پایگاه علمی پژوهشی و رایگان در زمینه ی علوم پزشکی و زیستی است که توسط کتابخانه ملی پزشکی آمریکا ایجاد شده و راهی برای دسترسی آسان و رایگان به متن کامل مقالات علمی  می باشد. در سال ۲۰۱۳ تعداد مقالات وارد شده به این سایت بیش از حد زیاد شده بود و به حدود ۱۰۳٫۰۰۰ مقاله رسید که ناشی از عدم بررسی دقیق مقالات از نظر کیفی بوده است.

مشخصات پابمد سنترال

  1. مجلاتی که تمامی مقالات خود را بلافاصله بعد از انتشار در اختیار این پایگاه  اطلاعاتی قرار می دهد.
  2. مجلاتی که مقالاتی که مورد تایید موسسه ملی سلامت (NIH /National Institutes of Health) می باشد را منتشر می کنند.
  3. مجلاتی که مقالات خود را یک سال بعد از انتشار در اختیار این پایگاه اطلاعاتی قرار می دهند.
  4. مجلاتی که فقط تعدادی از مقالات خود را در این پایگاه نمایه می کنند.

شناسایی ایندکس بودن مجلات پابمد

وارد سایت پابمد می شوید.

http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/

در قسمت بالای سایت ،سمت چپ دکمه ی Resources وجود دارد که از طریق این بخش می توان به تمامی منابع اطلاعاتی موجود در پابمد (Pubmed) که بر اساس موضوع طبقه بندی شده اند دسترسی پیدا کرد.این دسته بندی برای جستجوی آسان مقالاتی که محتواهای یکسان  دارند انجام گرفته است.

در بخش جستجو (Search) می توان با وارد کردن عبارت یا کلمه ی مورد نظر (عنوان مقاله ،نام نویسنده و …) به مقاله ی مدنظر دسترسی پیدا کرد به دو صورت می توانید این کار را انجام دهید:

  •  در قسمت اول که شما منبع اطلاعاتی که قصد جستجو در آن را دارید انتخاب می کنید.
  • در نوار جستجوی عـبارت مورد نظرتان را نوشته و روی کـلید search کـلیک می کنید.

نتیجه بسیاری از فعالیت های پژوهشی و تحقیقاتی، تهیه یک مقاله علمی یا به اصطلاح Paper یا Article است. یک مقاله علمی می تواند به یک ژورنال (مجله) علمی پژوهشی خارجی جهت چاپ ارائه شود. بسیاری از مجلات خارجی پس از دریافت چکیده (Abstract) مقاله، آن را بررسی می نمایند و نتیجه را که می تواند پذیرش (Accept) مقاله یا رد (Reject) آن باشد به نویسنده یا نویسندگان مقاله (Author) اعلام می نمایند.

پس از این که یک مقاله جهت چاپ در یک ژورنال خارجی یا مجله بین المللی پذیرفته شد، مشابه با ارائه مقاله در کنفرانس های خارجی، معمولاً موسسه مربوطه هزینه ای را تحت عنوان هزینه چاپ مقاله (Publication   Fee) دریافت می کند.  با توجه به نیاز های مالی مجلات برای بقای خود، استفاده از روش های درآمد زایی یک امر طبیعی می باشد. بسیاری از مجلات علمی به سازمان ها و یا دانشگاه های معتبر جهانی وابسته هستند و ضمن دریافت بودجه چاپ مقالات را بصورت رایگان انجام می دهند، در مقابل نیز مجلات غیر وابسته و یا غیر وابسته مالی نیز با دریافت مبلغی جهت چاپ و داوری مقاله و از سوی دیگر دریافت هزینه دسترسی به نسخه کامل مقالات (Full Text) نسبت به تامین منابع مالی خود اقدام می نمایند. اکثریت مجلات با دسترسی آزاد Open accessهزینه ای بابت پردازش و قالب بندی مقالات دریافت نمی کنند، اما تعداد مجلاتی که این هزینه را دریافت می کنند، بطور قابل توجهی رو به افزایش است. می توان گفت رایج ترین روش تامین بودجه برای مقالات با دسترسی آزاد، همین روش می باشد. ناشران مختلف دانشگاهی سطوح مختلفی از هزینه ها را دریافت می کنند.

هزینه هایی که از محققان جهت چاپ مقالات در نشریات دریافت می گردد:

  1. هزینه رسیدگی به مقالاتیا Processing Fee یا Submission Fee تحت عنوان هزینه انتشار نامیده می شود. در واقع هزینه ای هست که برخی مجلات (از جمله مجلات علمی پژوهشی داخلی) از نویسندگان دریافت می کند تا مقاله بر اساس دستورالعمل مجله قالب بندی شده تا در نهایت به فرم قابل چاپ در مجله درآید. دریافت این هزینه به معنای پذیرش مقاله در آن مجله نمی باشد.
  2. هزینه دسترسی رایگان یا Open Access، با پرداخت این هزینه مقاله شما بصورت رایگان در دسترس عموم قرار خواهد گرفت و مجله بابت دسترسی به این مقاله، از خوانندگان مقاله وجهی دریافت نخواهد کرد. این گزینه ضمن اجازه دسترسی ساده تر به مقاله شما، شانس ارجاعات (Citation) را افزایش می دهد.
  3. هزینه داوری سریع، گاهی زمان رسیدگی به مقالات بصورت عادی بین ۳ تا ۶ ماه بطول می انجامد، در چنین مواردی مجلات با دریافت هزینه ای بابت داوری سریع در زمان کمتری به مقالات رسیدگی خواهند کرد. لطفا دقت فرمایید داوری سریع به معنی پذیرش مقاله شما در مجله نمی باشد!
  4. هزینه انتشار، گاهی مجلات پس از تایید مقالات هزینه ای بابت چاپ مقاله نیز بصورت جداگانه دریافت می کنند.

مقاله SCOPUS چیست؟

اسکوپوس اواخر سال ۲۰۰۴ از سوی الزویر (ناشر هلندی) راه اندازی شد و خیلی زود به معتبرترین پایگاهای اطلاعاتی تبدیل شد. پایگاه استنادی اسکوپوس برای هر نویسنده مقاله یک پروفایل شخصی در نظر می گیرد و اطلاعات مهم آنها را در آن به نمایش در می آورد. مانند affiliationوابستگی به دانشگاه یا موسسات دیگر، تعداد آثار چاپ شده و اطلاعات کتابشناسی آن ها، مراجع و تعداد آرشیوهای که هریک از مقالات دریافت کرده است. شناسه H-INDEX را برای نوسینده حساب می‌کند. می‌توان دریافت که هر مقاله در این مجموعه، چند بار توسط سایر مقالات مورد استناد و ارجاع قرار گرفته است که این خود شاخصی برای تعیین کیفیت مقاله است.

اعتبار مجلات اسکوپوس (Scopus)

نمره Q یا Quartile Score در حقیقت برای رتبه بندی مجلات اسکوپوس بکار برده می شود و بر اساس هر طبقه یا category که مجلات در آن قرار دارند امتیازی بین Q1 تا Q4 برای مقالات در نظر گرفته می شود. Quartile Scores از یک تا ۴ متغیر است. در حقیقت Quartile Scores امتیاز عملکردی هرمجله در category خود به شمار می رود.  داشتن نمره بین Q1 تا Q4 حاکی از ارزش خاص آن مجله است. که Q1 بهترین نوع و بالاترین رتبه را دارد و Q4 کمترین رتبه را به خود تخصیص می دهد.

Q1. نشان دهنده این است که مجله جزء ۲۵ درصد صدر یک طبقه یا category  قرار دارد.

Q2. نشان دهنده این است که مجله از لحاظ رتبه جزء طبقه میانی یعنی بین ۲۵ تا ۵۰ درصد یک category  قرار دارد.

Q3. نشان دهنده این است که مجله از لحاظ رتبه جزء طبقه میانه به سمت پایین یعنی بین ۵۰ تا ۷۵ درصد یک category  قرار دارد.

Q4. نشان دهنده این است که مجله از لحاظ رتبه جزء طبقه پایین یعنی جزء ۲۵ درصد انتهایی  یک category قرار دارد.

معمولا در بسیاری از ارزشیابی ها مجلات Q1و Q2 به عنوان مجلات پرامتیاز به شمار می روند و متقاضیانی که قصد پذیرشAdmission) یا (Apply از دانشگاه های خارجی را دارند باید در این دسته از مجلات مقالات خود را چاپ کنند.

دامنه مطالب مجلات SCOPUS

دامنه مطالب پایگاه اطلاعاتی SCOPUS بسیار گسترده می باشد و در تمامی رشته های فنی  Technical، پزشکی  Medical ، علوم اجتماعی  Social Sciences ، ادبیات  literature ، هنر  Art، علوم انسانی Humanities و غیره مقالات علمی را به چاپ می رسانند.